De Tank bestaat honderd jaar (2023)

De Tank bestaat honderd jaar (1)

Historie

De Tank bestaat honderd jaar (2)

Opvallende 
Tank-ontwerpen door de jaren heen.

(Foto: Louis Cartier, bedenker van de Tank)

1919

De Tank bestaat honderd jaar (3)

Hoewel al in 1917 ontworpen komt het eerste model, later bekend als de Tank Normale, pas eind 1919 op de markt.

1922


De Tank bestaat honderd jaar (4)

Tank Louis Cartier, vernoemd naar zijn ontwerper, wordt gezien als de klassieke Tank door zijn geronde hoeken.

1996

De Tank bestaat honderd jaar (6)

Tank Française, met vierkante wijzerplaat. Voor het eerst worden goud en staal in de band van het model verwerkt.

2004

De Tank bestaat honderd jaar (7)

Tank Solo. Het model verschijnt voor het eerst in gepolijst staal. Er komt ook een XL-versie (voor mannen) uit.

2017

De Tank bestaat honderd jaar (8)

De langgerekte Tank Cintrée wordt vanwege het eeuwfeest uitgebracht in een zogenoemd ‘skeleton movement’ en het 
reguliere model krijgt kalfsleren bandjes in diverse (feest)-
kleuren.

Parijs zindert van opwinding. De 19de eeuw loopt op zijn eind en de techniek sprint vooruit. De verbrandingsmotor, van grote waarde voor de verdere ontwikkeling van de auto, ziet het licht en de elektrische personenlift maakt zijn entree. Het bouwen van wolkenkrabbers wordt daarmee eindelijk realiteit. Kort na de eeuwwisseling reizen de Parijzenaars voor het eerst met de metro door hun stad en Fransman Henri Fabre ontwikkelt het watervliegtuig. Vondsten die ervoor zorgen dat mensen zich sneller verplaatsen en die een accurate weergave van de tijd belangrijker maken. De tot dan toe gedragen zakhorloges worden opgevolgd door het polshorloge, een vinding die zowel het Franse merk Cartier als de Zwitserse horlogemaker Patek Philippe claimt. Het oog kan de tijd nu permanent in het vizier houden.

Dan barst de Eerste Wereldoorlog los, die – als een bijverschijnsel met een wrange smaak – de technologische vooruitgang tot nog grotere hoogte stuwt. Louis Cartier raakt geïnspireerd door een nieuwe vondst aan het front: de tank, een gepantserd voertuig dat zich verplaatst op rupsbanden. Cartier begint te schetsen en vertaalt in 1917 het bovenaanzicht van het voertuig naar een rechthoekig polshorloge. Hij geeft de horlogekast aan beide kanten verticale ‘staven’, die de rupsbanden verbeelden. Het jaar erna, kort na het tekenen van de wapenstilstand, doet Cartier als blijk van waardering het prototype cadeau aan de Amerikaanse generaal John Pershing. Toch duurt het nog tot eind 1919 voordat het horloge commercieel zijn intrede doet. Alle zes exemplaren die dan bij Cartier in zijn Parijse etalage liggen, zijn binnen een paar weken verkocht. De jaren erna verkoopt het merk steeds enkele tientallen, met de 135 exemplaren die in 1926 van de hand gingen als voorlopig hoogtepunt.

Versies voor vrouwen

Beroemde dragers

van de Tank

Andy Warhol

De Tank bestaat honderd jaar (9)

was een fervent verzamelaar 
van de Tank.

Prinses Diana

De Tank bestaat honderd jaar (10)

droeg zowel de Tank Française als de Tank Louis Cartier.

Catherine Deneuve

De Tank bestaat honderd jaar (11)

met een geheel gouden uitvoering, 1984.

Charlotte Rampling

De Tank bestaat honderd jaar (12)

in de haven van Cannes, 1976.

Koningin Máxima

De Tank bestaat honderd jaar (13)

draagt zeer regelmatig model Tank Louis Cartier.

Acteur Alain Delon

De Tank bestaat honderd jaar (14)

ontdekt op de set van ‘Un Flic’ dat hij en regisseur Jean-Pierre Melville hetzelfde klokje dragen: de Tank Arrondie, 1972.

Het horloge werd niet speciaal voor mannen of vrouwen op de markt gebracht. Pierre Rainero (59), directeur stijl en erfgoed bij Cartier, noemt dat een revolutie. ‘Modellen waren er toen óf voor mannen óf voor vrouwen.’ Toch denkt horlogemaker Roel van den Haak (43) dat de Tank die eerste jaren uitsluitend door mannen werd gedragen. ‘Horloges waren destijds zeer klein’, vertelt hij. ‘Dames droegen ze zo klein als dubbeltjes, voor hen was de Tank buitengewoon groot geweest.’ Van den Haak, die vijftien jaar geleden de vintage horlogezaak Amsterdam Watch Company oprichtte, merkt dat de huidige horlogemode anders is. Zo ziet hij dat vooral vrouwen de Tank dragen. ‘Mannen willen stoere, grotere en sportieve horloges. Dit model beantwoordt niet aan die wens.’ Als reactie daarop lanceerde Cartier in 2004 de Tank Solo, een net iets robuuster model, met een stalen behuizing waarvan de hoeken iets minder rond aflopen. Ook verscheen een XL-variant.

Hoewel niet gelanceerd voor één sekse, verschijnen er na de introductie al snel versies speciaal voor vrouwen, uitgevoerd in platina of goud en al dan niet ingelegd met diamanten. Ook gaat Cartier terug naar de tekentafel, waar het zijn potlood laat spelen met de ‘staven’. In het geval van de Tank Cintrée (1921) worden ze uitgerekt, bij de Tank Chinoise (eveneens 1921) worden er twee horizontale lijnen toegevoegd. De Tank Arrondie (1977) gaat nog een stapje verder en heeft gebogen ‘staven’. Van alle horlogelijnen die Cartier uitbracht, kent de Tank-collectie de meeste variaties. Alle versies zijn steeds een tikkeltje anders, zodat ze bij de dan heersende tijdgeest passen. Niet al die afwijkende vormen behoren nog tot de collectie. ‘De meeste zijn afgevallen, behalve de uitvoeringen die het dichtst bij de basis bleven.’ De Tank Louis Cartier, uit 1922, vormt die basis. Dit model, ook wel klassieke Tank genoemd, bestaat uit een brede zijkant, een smalle boven- en onderkant en een (crème)-
witte wijzerplaat met Romeinse cijfers, die vierkant gecentreerd zijn, en een kroontje met saffier.

Koningin Máxima

De Tank werd en wordt gedragen door invloedrijke mensen uit verschillende hoeken. Van politici (president Jacques Chirac), modeontwerpers (Calvin Klein) en artiesten (Catherine Deneuve, Madonna, Elton John) tot leden van koninklijke huizen (prinses Diana, koningin Máxima). Zij gaven het horloge grotendeels de status die het nu heeft, vertelt Jonathan Darracott (51), horlogedirecteur bij veilinghuis Bonhams. ‘Op het moment van lanceren was de Tank gewoon een van de vele horloges.’ De modellen die hij veilt brengen gemiddeld 4500 euro op, met uitschieters tot 45.000 euro voor een vintage Tank Cintrée. Vooral modellen uit de jaren dertig en veertig zijn populair. ‘Toen werden ze nog maar mondjesmaat gemaakt en slechts enkele hebben die periode overleefd. Bovendien beschikken ze over een uurwerk van zeer goede kwaliteit, afkomstig van de European Clock Watch Company.’ Dat bedrijf was een samenwerking tussen Cartier en Jaeger-LeCoultre, waarbij de Zwitserse horlogemaker verantwoordelijk was voor de uurwerken.

Behalve aan zijn illustere dragers schrijft Darracott het succes toe aan het ontwerp. ‘Het is een eenvoudig en ongecompliceerd horloge. Alle onderdelen zijn logisch. Ik kan niets opnoemen wat ik er niet mooi aan vind.’ Rainero noemt het ontwerp nog steeds modern en plezierig voor zowel oog als huid. ‘Omdat de Tank zo dun en licht is voel je bij het dragen niet dat je een horloge om hebt.’

Die ontwerpkeuzes kon Cartier volgens Van den Haak maken doordat het bedrijf in zijn genen een juweliershuis is en geen horlogemaker. ‘Cartier benadert een horloge niet vanuit de techniek, maar vanuit het ontwerp. De makers behandelen het als een sieraad en daarmee raken ze de juiste snaar bij mensen.’

Japanse concurrentie

In de jaren zeventig komt de horloge-industrie onder druk te staan. De langdurige economische crisis doet de branche geen goed, en ook de komst van het goedkope Japanse kwartsuurwerk helpt niet. Cartier antwoordt daarop met Must de Cartier, een collectie waarvan de items een fractie kosten van de reguliere modellen. Die gunstige prijzen konden worden bewerkstelligd door andere, goedkopere materialen­ te gebruiken. Zo komt de Tank uit in een vermeilvariant van zo’n 1000 dollar, waarbij verschillende laagjes goud werden aangebracht op sterling zilver. Daarmee kreeg de kast dezelfde uitstraling als het oorspronkelijke dure model. Aan deze variant kleefde wel een nadeel. Van den Haak: ‘De hoekjes bladderden af en het zilver eronder werd zwart doordat het in aanraking kwam met lucht en huidzuren.’ Mede dankzij deze gunstig geprijsde Tank, die gretig aftrek vond, houdt het juweliershuis zich staande. Nadat in Amerika een Tank van verguld metaal voor 150 dollar op de markt kwam, volgde een ommekeer: het exclusieve karakter werd te veel aangetast. ‘In die prijzen schoten ze echt door, net als in het aantal modellen’, vertelt Van den Haak. Cartier trapt op de rem en gaat zich weer op exclusiviteit richten. Zo brengt het huis op zijn 150ste verjaardag luxe-uitvoeringen van de Tank uit. Exemplaren waarvan de band is ingelegd met diamanten of die geheel bestaan uit smaragden, robijnen en saffieren.

‘‘ Vandaag kun je een honderd jaar oud model zonder problemen dragen’’

Net als honderd jaar geleden blijft de techniek ook nu onverminderd vooruitsnellen. Dit keer met zelfvoorzienende huizen, de eerste zelfrijdende auto in ontwikkeling en de ruimtereizen die Elon Musk gaat aanbieden. Dan is er ook nog de smartwatch, die het traditionele horloge ver voorbijgestreefd is. Toch twijfelt Rainero er uiteraard niet aan dat de Tank blijft. ‘Vandaag kun je een honderd jaar oud model zonder problemen dragen.’ Of dat ook voor een smartwatch geldt, is volgens hem nog maar de vraag. Waarmee hij maar wil aangeven: die producten worden na een paar jaar vervangen omdat ze de techniek niet meer kunnen bijbenen. Want wie gebruikt zijn eerste iPhone nog?

Lees meer in FD Persoonlijk, het weekendmagazine van Het Financieele Dagblad over mensen, lifestyle, kunst, cultuur, mode en reizen.

Top Articles
Latest Posts
Article information

Author: Rev. Leonie Wyman

Last Updated: 03/02/2023

Views: 6121

Rating: 4.9 / 5 (59 voted)

Reviews: 90% of readers found this page helpful

Author information

Name: Rev. Leonie Wyman

Birthday: 1993-07-01

Address: Suite 763 6272 Lang Bypass, New Xochitlport, VT 72704-3308

Phone: +22014484519944

Job: Banking Officer

Hobby: Sailing, Gaming, Basketball, Calligraphy, Mycology, Astronomy, Juggling

Introduction: My name is Rev. Leonie Wyman, I am a colorful, tasty, splendid, fair, witty, gorgeous, splendid person who loves writing and wants to share my knowledge and understanding with you.